# Títí di ọjọ ori wo ni a ṣẹda ti ilẹ̀ náà?
Títí di ọjọ ori wo ni ilẹ̀ náà wa? Eyi jẹ ibeere tí àwọn ènìyàn ti ń bẹ́rẹ láti máa bá ara wọn lọ bí wọn bá ti ń rọ́ sí ilẹ̀ tí wọn ń gbádùn. Àwọn ilẹ̀ kan tún lẹ́fà tó ndagba sílẹ̀, tí ó sì lè mú kí àwọn ènìyàn máa fẹ́ mọ̀ nígbà tí a dá ilẹ̀ náà sílẹ̀, tó sì lè mú kí wọn máa fi ójú rẹ̀ wò. Nítorí náà, nínu àpilẹ̀kọ yí, a ó máa wo tí ó dìgbà tí a dá ilẹ̀ náà sílẹ̀ sí ìgbà ti a ń kọ àpilẹ̀kọ yí.
Ọ̀rọ̀ Àkọ́kọ́: Ìgbà Tí a Dá Ilẹ̀ Náà Sílẹ̀
Nígbà tí a ń wo ọ̀rọ̀ nkan, a kò gbọ́dọ̀ fi àwọn èrò àgbà àti àwọn èrò òde òní wo ọ̀rọ̀ náà o. Nítorí àkókò tí ó ga jùlọ tí ènìyàn lè sọ fún wa nígbà tí ó dìgbà tí ilẹ̀ náà wà jẹ́ nígbà tí ilẹ̀ náà bẹ̀rẹ̀ sí í túnra sí àwọn ènìyàn. Lẹ́yìn tí ilẹ̀ náà bá ti túnra sí àwọn ènìyàn, ó máa ń jẹ́ kí àwọn ènìyàn máa ń gbé inú rẹ̀. Sùgbọ́n, kò sí tí ènìyàn kankan ti ń gbádùn ilẹ̀ láti rí àkókò tí ó dìgbà tí ilẹ̀ náà wà.
Nígbà tí ó bá di ọ̀rọ̀ nkan kan yí, ó máa ń mú kí àwọn ènìyàn máa lọ sí ẹ̀sìn. Nítorí àwọn ènìyàn lè máa sábà fi àwọn ìwé ẹ̀sìn wọn ṣe àgbékalẹ̀ fún gbogbo ohun tí wọn ń fọkàn sí. Bí àpẹẹrẹ, àwọn tí ó gbàgbọ́ nínú ẹ̀sìn Kírísítì máa ń sábà lo Bíbélì láti dá ara wọn lójú nígbà tí ó bá di ọ̀rọ̀ nkan yí. Bákan náà, àwọn tí ó gbàgbọ́ nínú ẹ̀sìn Ìsìlámù sì máa ń sábà lo Alúkúràn láti dá ara wọn lójú nígbà tí ó bá di ọ̀rọ̀ nkan tí ó jẹ mọ bí àwọn bí a ṣe ṣẹ́dá ilẹ̀ náà.
Ọ̀rọ̀ Kéjì: Ọ̀rọ̀ Ilẹ̀ Náà Lọ́wọ́
Ọ̀rọ̀ kẹ́jì tí a fẹ́ wo nínú àpilẹ̀kọ yí ni bí ilẹ̀ náà ṣe rí títí di ọjọ́ owó. Lóde òní, àwọn ilẹ̀ kan ti ṣẹ́ kẹ́yìn diẹ̀ tí ó fi jẹ́ kí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn sílẹ̀ ilẹ̀ náà. Bákan náà, ilẹ̀ kan náà lè lẹ́fà tó ndagba sílẹ̀ bíi pé ó ń gbọ́dọ̀ sílẹ̀. Nítorí náà, bí ilẹ̀ náà ṣe rí lóde òní tún nípọn láti nífẹ̀ẹ́ ilẹ̀ náà tàbí kò.
Àwọn ilẹ̀ kan ti ń rí lóde òní, tí ó jẹ́ pé àwọn ilẹ̀ náà gbàgbó ńgbàgbó yìí gbàgbó pé a ṣẹ́dá ilẹ̀ náà fún wọn, nínú àwọn ẹ̀sìn wọn. Sùgbọ́n bí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ṣe rí tó ṣe lóde òní, ó lè jẹ́ kí wọn máa ṣì fẹ́ mọ̀ nígbà tí ó dìgbà tí a dá ilẹ̀ náà sílẹ̀.
Ọ̀rọ̀ Kẹ́ta: Ìgbà Tí Ilẹ̀ Náà Yóò Ńgbẹ̀yìn
Ní àgbègbè kan tí ó jẹ́ pé àwọn ènìyàn ń gbádùn ilẹ̀ náà, ó lè jẹ́ kí ilẹ̀ náà lágbára diẹ̀, tí ó sì lè jẹ́ kí ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn ń gbára lé ilẹ̀ náà. Lóde òní, àwọn ilẹ̀ kan ti gbàgbó ńgbàgbó yìí gbàgbó pé a ṣẹ́dá ilẹ̀ náà fún wọn, nínú àwọn ẹ̀sìn wọn, èyí tí ó wulẹ̀ wọn láti rí sí ilẹ̀ náà.
Bí ó ṣe rí títí di ọjọ́ owó, gbogbo ènìyàn tí ó ní ilẹ̀ máa ń gbára lé ilẹ̀ náà láti fún wọn ní jùlọ pé agbára láti wà lẹ́yìn rẹ̀. Bí àpẹẹrẹ, àwọn ilẹ̀ kan máa ń gbàgbó pé aṣẹ ni fún wọn láti gbin ilẹ̀ náà, tí wọn sì máa ń fọkàn sí ilẹ̀ náà láti fún wọn ní agbára láti gbẹ̀mí.
Ìpínrọ́ Ìpari
Títí di ọjọ ori wo ni a ṣẹda ti ilẹ naa? Eyi jẹ ibeere ti o nira lati dahun, bi o ti da lori ibeere igbàgbọ. Awọn onigbagbọ ninu iṣẹ-ṣiṣẹ ti eyiti o kere julọ (Ti ko gbọgbọ ninu iṣẹ-ṣiṣẹ ti ọba alaigbagbọ) gbàgbọ pe ilẹ naa wa ni akoko kan ti o ti kọja eyi ti o kere ju ọgọrun ọdun kan, ati pe o ti wa ni ayika fun ọdun miliọnu kan. Awọn omọ ẹgbẹ ti awọn ẹsin ti o gbawọ si itọnisọna ti eniyan gbàgbọ pe ilẹ naa ṣẹṣẹ wa — ti ko kere ju 10,000 ọdun sẹhin.
Awọn Ibeere Lọwọlọwọ
1. Nibo ni ilẹ Yoruba wa?
2. Àwọn orílẹ̀-èdè wo ni ó yí Yorùbá kà kiri?
3. Ṣé ilẹ̀ Yorùbá jẹ́ ilẹ̀ àgbà?
4. Kí ni ẹ̀sìn àwọn ọ̀dọ́ Yorùbá?
5. Báwo ni àwọn Yorùbá ṣe máa ń gbádùn àwọn ọ̀rọ̀ tí ó gbọ́ sí ilẹ̀ wọn?
